Katalitik konvertör, egzoz sistemindeki tek "kimyasal" parçadır: mekanik olarak sağlam görünse bile içindeki kaplama zehirlenmiş ya da peteği erimiş olabilir. Bu yüzden "dışına bakarak" karar vermek yerine ölçüme dayalı bir yaklaşım gerekir. Aşağıdaki adımlar, evde temel aletlerle yapılabilecek kontrollerden servis ortamındaki hassas ölçümlere doğru sıralanmıştır.
Teste Başlamadan Önce: Yanlış Sonucu Önleyen Ön Koşullar
Bir katalitik konvertör verim testi, motor temel olarak sağlıklıysa anlam taşır. Ateşleme kaçırması, zengin karışım, yağ veya soğutma suyu kaçağı varsa katalizör "suçlu" gibi görünür ama asıl sorun yukarı akıştadır. Test öncesinde şunları netleştirin:
Motor çalışma sıcaklığında olmalı; termostat erken açıyorsa motor tam ısınmaz ve katalizör de aktif sıcaklığına (tipik olarak 350 °C üzeri) ulaşamaz.
Egzoz kaçağı olmamalı. Manifolddan ya da flanştan giren temiz hava, arka oksijen sensörünü yanıltır.
Oksijen/lambda sensörlerinin ikisi de çalışır durumda olmalı; ölçümün tamamı bu sensörlerin doğruluğuna bağlıdır.
Yakıt deposu makul seviyede, hava filtresi ve bujiler kabul edilebilir durumda olmalı.
Adım Adım Test Yöntemleri
Arıza kodlarını ve hazırlık (readiness) durumunu okuyun. OBD2 cihazını takın. P0420 / P0430 kodları "katalizör verimi eşiğin altında" anlamına gelir; ancak bu kodlar tek başına parçanın bittiğini kanıtlamaz. Aynı ekranda Catalyst Monitor testinin "tamamlandı / tamamlanmadı" durumunu da not edin. Kodu silip bir sürüş çevrimi sonrası tekrar bakmak, ilk elemedir.
Ön ve arka oksijen sensörü sinyallerini karşılaştırın. Bu, en bilgi verici testtir. Canlı veride (live data) rölantide ve 2000–2500 d/d sabit devirde iki sensörü izleyin:
Ön sensör (dar bant) 0,1–0,9 V arasında saniyede birkaç kez salınmalıdır.
Arka sensör ise sağlıklı bir katalizörde 0,6–0,8 V civarında neredeyse düz durmalıdır.
Arka sensör de ön sensörle benzer genlikte ve hızda salınıyorsa, katalizörün oksijen depolama kapasitesi tükenmiş demektir.
Geniş bant (lambda) sensörlü araçlarda salınım yerine lambda değerinin 1,00 çevresindeki kararlılığına bakılır.
Sıcaklık farkı testi (kızılötesi termometre). Motor ısındıktan sonra konvertörün giriş ve çıkış gövdesini ölçün. Kimyasal reaksiyon ısı üretir; bu nedenle çıkış tarafı girişten yaklaşık 30–100 °C daha sıcak olmalıdır. Çıkış girişten belirgin biçimde soğuksa reaksiyon yetersizdir. Ölçümü boruya değil, konvertör gövdesinin metaline ve mümkünse aynı mesafede iki noktaya yapın.
Egzoz karşı basıncı (back pressure) ölçün. Ön oksijen sensörü sökülüp yerine manometre takılır. Rölantide değer genellikle çok düşüktür; 2500 d/d'de kabul edilebilir sınır tipik olarak 0,2 bar (yaklaşık 3 psi) altıdır. Bunun üzerindeki değerler tıkanmış ya da erimiş peteği işaret eder. Alternatif olarak emme manifoldu vakumu izlenir: devir yükseltilip sabitlendiğinde vakumun kademeli olarak düşmesi tıkanma belirtisidir.
Egzoz gazı analizörü ile kimyasal doğrulama. Muayene istasyonlarında kullanılan analizör CO, HC, CO₂, O₂ ve lambda değerlerini verir. Sağlıklı bir sistemde rölantide HC değerleri çok düşük, CO₂ ise yüksek olur. HC ve CO yüksek, CO₂ düşükse dönüşüm gerçekleşmiyordur. Egzoz gazı kontrolü sırasında alınan çıktıyı saklamak, ilerideki karşılaştırmalar için değerli bir referans olur.
Mekanik kontrol: dinleme ve tıklatma. Motor soğukken konvertörü lastik çekiçle hafifçe tıklatın. İçten gelen çakıl sesi, kırılmış peteği gösterir. Gövdede şişme, mavi-mor renk değişimi veya yanık boya, aşırı ısınmayı ve büyük olasılıkla erimeyi işaret eder.
Sonuçları birlikte yorumlayın. Tek bir test yanıltabilir; iki ya da üç yöntemin aynı yöne işaret etmesi kararı sağlamlaştırır.